การออกแบบตัวพิมพ์ (Type Design)

บทนำ
       ตัวอักษรเป็นอีกรููปแบบหนึ่งที่ใช้ในการติดต่อสื่อสารกัน จากคนหนึ่งไปอีกคนหนึ่ง สะท้อนอารมณ์เหตุผล ความคิด ความต้องการ ความรู้สึก และตัวอักษรยังสามารถบันทึกรวบรวมความรู้สึกต่างๆไว้ได้เป็นระยะเวลานาน นักออกแบบตัวอักษรมืออาชีพ มักจะมีคำศัพท์เฉพาะ ที่จะพูดคุยเกี่ยวกับชิ้นส่วนที่แตกต่างกันของตัวอักษร มันไม่จำเป็นต้องนำทั้งหมดไปยังหน่วยความจำ แต่ทำความคุ้นเคยกับศัพท์ จะทำให้มันง่ายต่อการสื่อสารเกี่ยวกับรูปแบบตัวอักษร และ Acteristics ของพวกเขา นอกจากนี้ยังจะช่วยให้การมองเห็นของคุณได้รับรู้ถึงโครงสร้างพื้นฐานการออกแบบที่แตกต่างและหลากหลายของมัน

ประวัติตัวอักษรและตัวพิมพ์
       มนุษย์ได้คิดค้นตัวอักษรขึ้นในรูปแบบของสัญลักษณ์ที่คนในสังคมเข้าใจร่วมกัน โดยเฉพาะพัฒนาการเริ่มต้นจากการคิดค้นภาษาภาพต่างๆ ตัวอย่างเช่น ระบบการเขียนภาพของอียิปต์โบราณ ระบบพื้นฐานสำหรับการจำแนกตัวอักษรที่ถูกคิดค้นในศตวรรษที่ 19 มนุษยชาติมีการเชื่อมต่ออย่างใกล้ชิด กับการประดิษฐ์ตัวอักษรและการเคลื่อนไหวของมือ อักษรเฉพาะทันสมัยและนำมาทำมากขึ้น สอดคล้องกับยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา และระยะเวลาของการเรียนรู้ในงานศิลปะและวรรณกรรม นักออกแบบในศตวรรษที่ 20 และ 21 มีมาอย่างต่อเนื่องในการสร้างรูปแบบอักษรใหม่ๆ บนพื้นฐานของประวัติศาสตร์

ประวัติตัวอักษรไทย
       ตัวหนังสือไทยนั้นได้เริ่มมีขึ้นในสมัยสุโขทัยเมื่อปี พ.ศ. 1826 ซึ่งได้ดัดแปลงมาจากอักษรขอมโบราณ ในสมัยนั้นตัวหนังสือโบราณจะเขียนทั้งพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ไว้ในบรรทัดเดียวกัน ต่อมาจึงได้มีการดัดแปลงเรื่อยมา และใช้กันมาจนถึงปัจจุบัน
       อักษรไทยมีความสวยงามอยู่ในตัวเอง มีความประณีต นุ่มนวล การเขียนอักษรไทยสมัยก่อนมักเขียนลงในใบลาน และสมุดข่อย การเขียนอักษรที่เป็นตัวเขียนจะมีลลักษณะความงามเฉพาะโดยจะเอียงไปทางขวามือของผู้เขียนประมาณ 45 องศา
       รูปแบบของตัวอักษร ถูกดัดแปลงตกแต่งให้เหมาะสมกับการนำมาใช้ให้เป็นประโยชน์ ทั้งตัวพิมพ์หัวเรื่อง ปก การออกแบบตัวอักษรได้วิวัฒนาการมาโดยลำดับ และมิชชันนารีเป็นพวกแรกที่นำเอาอักษรไทยไปหล่อทำเครื่องพิมพ์ดีดที่อเมริกาโดยบริษัทเรมินตัน และนำมาเผยแพร่ในเมืองไทย

องค์ประกอบสำคัญในการประดิษฐ์อักษร
       การออกแบบโดยยึดหลักของศิลปะผสมผสานกับอักษรไทย สร้างรูปแบบใหม่ของอักษรไทยที่มีความสำคัญ ดังนี้
       1.รูปร่าง (Style) การสร้างความสำคัญรูปทรงของ เส้น จุด พื้นผิว ประกอบขึ้นเป็นตัวอักษรลักษณะใหม่ม่ว่าจะรูปร่าง ทรงกลม ทรงเหลี่ยม หรือมนตรง ฯลฯ
       2.เส้น (Line) เส้นพื้นฐานมี 2 ลักษณะคือ เส้นตรงและเส้นโค้ง เส้นทั้ง 2 ลักษณะนี้สามารถประดิษฐ์ตัวอักษรลักษณะอื่นๆ ได้ตามจินตนาการของผู้เขียน
       3.จังหวะ (Rhythm) หมายถึงการตวัด การม้วน การขมวด การลากเส้น ประกอบกันเป็นตัวอักษรและรวมไปถึงการเน้นน้ำหนักเบากลมกลืนได้อย่างเหมาะสม
       4.ขนาด (Size) ขนาดของตัวอักษรจะใหญ่หรือเล็ก ขึ้นอยู่กับพื้นที่ หรือเนื้อที่ที่จำกัดการออกแบบประดิษฐ์อักษรจึงจำเป็นที่จะต้องกำหนดให้ได้พอเหมาะกับเนื้อที่
       5.สัดส่วน (Proportion) แตกต่างกับขนาดอักษร คือ สัดส่วนใช้กำหนดความกว้างและความสูงของอักษรให้สวยงาม เหมาะสมกับเนื้อที่
       6.ความกลมกลืน (Harmony) หมายถึง การรวมกันทั้งรูปร่าง เส้น จังหวะ ขนาดและสัดส่วนได้อย่างสอดคล้องกลมกลืนไปด้วยกันได้ไม่ขัดความรู้สึก หรือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
       7.ความสมดุล (Balance) หมายถึง การจัดส่วนประกอบโครงสร้างตัวอักษรแต่ละตัว ทั้งด้านซ้าย ด้านขวา ด้านบน และด้านล่างให้เกิดสมดุลไม่เอียงหรือหนักไปด้านใดด้านหนึ่ง

ตัวอักษรที่ใช้ในงานพิมพ์
        ตัวอักษรที่ใช้ในงานสิ่งพิมพ์ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ตัวเรียง” ตัวเรียงมี 2 แบบ คือ
       1.ตัวเรียงพิมพ์แบบร้อน (Hot Type Composition) เป็นการเรียงพิมพ์โดยใช้ตัวเรียงที่ทำด้วยโลหะตะกั่ว ลักษณะเป็นตัวนูนกลับด้านมีพยัญชนะเป็นแต่ละตัวตั้งแต่ ก-ฮ สระทุกตัว ตัวเลข 1-10 และเครื่องหมายพิเศษ สัญลักษณ์ต่างๆ การเรียงข้อความจะหยิบตัวอักษรทีละตัววางเรียงบนแป้นไม้ ตัวเรียงจะแยกกันอยู่ในนกระบะตามชนิด ตามแบบและขนาด สามารถนำมาใช้ได้หลายครั้ง เมื่อชำรุด หักหรือบิ่นสามารถหล่อขึ้นใหม่ได้ เป็นตัวเรียงท่นำมาใช้ในการพิมพ์ระบบแลตเตอร์เพรส หรือที่เรียกกันว่า บล็อค
        2.ตัวเรียงพิมพ์แบบเย็น (Cold Type Composition) เป็นการสร้างตัวพิมพ์ โดยใช้การอัดตัวหนังสือลงบนแผ่นกระดาษอัดรูป ผ่านเครื่องถ่ายฟิล์ม และน้ำยาสร้างภาพ โดยทั่วไปจะเรียกว่า โบร์ไมท์ ใช้ได้ครั้งเดียว เป็นตัวที่นำมาใช้ในการจัดหนังสือ หรือทำอาร์ตเวิร์คงานโฆษณาต่างๆ เป็นต้น

ตัวอย่างตัวอักษรภาษาไทย
          ตัวอักษรไทยเป็นตัวอักษรที่เป็นระเบียนเรียบร้อย ออกแบบ ตกแต่ง ดัดแปลงได้ง่าย ตัวอักษรสมัยโบราณ เมื่อนำมาประยุกต์ใช้ในปัจจุบันก็ยังดูสวยงามอยู่ การเปลี่ยนตัวอักษรให้แตกต่างกันออกไป นักออกแบบจะต้องศึกษาลักษณะตัวอักษรอย่างละเอียด เพราะความสวยงามของตัวอักษรมีส่วนประกอบอยู่หลายประการ เช่น ขนาดอ้วน ผอม สูงต่ำ ช่องไฟในตัวอักษร ซึ่งสิ่งทั้งหมดนี้ต้องอาศัยทักษะ ประสบการณ์ที่ผ่านงานมามากพอสมควรจึงจะเขียนได้อย่างสวยงาม
          การเขียนตัวอักษรแบบหัวกลมเรียบๆ อ่านง่าย นิยมใช้มากในสถานที่ราชการ องค์กรต่างๆ บริษัท ห้างร้าน แต่ตัวอักษรดังกล่าวนี้มักจะเสียเวลาในการเขียนมาก เนื่องจากมีระบบกฏเกณฑ์ต่างๆค่อนข้างยุ่งยาก ซึ่งต่างกับการเขียนแบบอิสระ นั้นจะเขียนได้ง่ายกว่า แต่มักจะมีปัญหาถ้ารูปแบบตัวอักษรพัลวันวุ่นวายจนอ่านยาก หากฏเกณฑ์ใดๆไม่ได้ เพราะช่างเขียนมักจะเขียนกันไปเรื่อยๆ ดัดแปลงอักษรได้หลายแบบ แต่ละแบบไม่ได้มีตวามสัมพันธ์กันเลย

ตัวอักษรแบบทางราชการ

                                                              ตัวอักษรแบบอิสระ

ตัวอย่างตัวอักษรภาษาอังกฤษ



       Cl มนุษย์นิยม หรือรูปแบบตัวอักษรโรมันเก่าของ Datod ในศตวรรษที่ 15-16 การประดิษฐ์ตัวอักษรคลาสสิก Sabon ได้รับการลงนามโดย Jan Tschehod ในปี 1966 ขึ้นอยู่กับรูปแบบตัวอักษรที่ 16 Eantury จาก Claude Garamond









แหล่งศึกษาข้อมูล

หอสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
       - หนังสือ The principles of typography พื้นฐานการใช้งานตัวอักษร : ผู้แต่ง จุติพงศ์ ภูสุมาศ
       - หนังสือ การออกแบบ : ผู้แต่ง ทำนอง จันทิมา
       - หนังสือ อกกแบบ ประดิษฐ์อักษร ไทย-อังกฤษ : ผู้แต่ง วัชรพงศ์ หงษ์สุวรรณ
การเรียนรู้หนังสือ E-book
       - หนังสือ HANDS ON TYPE : ผู้เขียน Otavio Augusto Barbosa
       - หนังสือ THE HOLY BIBLE TYPE : ผู้เขียน Vorannouth Supadulya